INTELIGENCJA EMOCJONALNA

 

Inteligencja ( lac. intelligentia ) oznacza rozum, zdolność pojmowania. Szeroko pojętą inteligencją nazywa się zdolność zauważania, analizowania oraz dostosowywania się do zmian, jakie zachodzą w otoczeniu. Pod tym pojęciem rozumie się także zdolność uczenia się, zdobywania nowej wiedzy i co najważniejsze - wykorzystywania jej. Inteligencja jest ściśle związana z czynnościami poznawczymi mózgu, do których zalicza się 

• myślenie
• rozwiązywanie problemów
• reagowanie

Teoria inteligencji wielorakich ( ang. multiple intelligences) opracowana w 1983 roku przez Howarda Gardnera wyróżnia 8 typów inteligencji

• matematyczno – logiczna
•  językowa
• przyrodnicza
• muzyczna
• wizualno- przestrzenna
• ruchowa
• Interpersonalna
•  intrapersonalna 

Typ inteligencji	Przykładowy kierunek rozwoju	Kluczowe komponenty
logiczno-matematyczna	matematyk, naukowiec	wrażliwość oraz zdolność do dostrzegania wzorców logicznych lub liczbowych; Zdolność prowadzenia długiego cyklu rozumowania
językowa	poeta, dziennikarz	wrażliwość na dźwięk, rytmy i znaczenie słów; wrażliwość na różne funkcje języka
przyrodnicza	biolog, ekolog	wrażliwość na różnice pomiędzy gatunkami; Zdolność do subtelnej interakcji z żyjącymi stworzeniami
muzyczna	kompozytor, muzyk, skrzypek	wrażliwość na rytmy, wysokość i barwy dźwięków; ich rozumienie i zdolność do tworzenia; rozumienie form ekspresji muzycznej
wizualno-przestrzenna	pilot, nawigator, rzeźbiarz	umiejętność trafnego postrzegania świata wzrokowo- przestrzennego i analizowania pierwotnych percepcji
ruchowa cielesno-kinestetyczna	tancerz, sportowiec	umiejętność kontrolowania własnych ruchów ciała i zręczność w radzeniu sobie z przedmiotami
interpersonalna	terapeuta, sprzedawca	Umiejętność dostrzegania i właściwego reagowania na nastroje, temperament, motywacje i pragnienia innych ludzi.
intrapersonalna	osoba o szczegółowej, trafnej samowiedzy	Dostęp do własnych uczuć, umiejętność ich rozróżniania oraz polegania na nich przy kierowaniu zachowaniem; znajomość własnych mocnych stron, słabości, pragnień i inteligencji.

Inteligencja mierzona jest ilorazem inteligencji i wyrażana wskaźnikiem IQ.

A co w kwestii inteligencji emocjonalnej?

Mówiąc o inteligencji emocjonalnej mamy na myśli kompetencje osobiste człowieka w rozumieniu, zdolności rozpoznawania stanów emocjonalnych własnych oraz innych osób, jak też zdolności używania własnych emocji i radzenia sobie ze stanami emocjonalnymi .

Według Daniela Golemana inteligencja emocjonalna obejmuje zdolność rozumienia siebie i własnych emocji, kierowania nimi i kontrolowania ich, a także zdolność samomotywacji, empatię oraz umiejętności o charakterze społecznym.

Jack Mayer i Peter Salovey mówią o czterech obszarach tworzących inteligencję emocjonalną: spostrzegania emocji , wspomaganie myślenia za pomocą emocji, rozumienie emocji oraz kierowanie emocjami.

Natomiast według Reuvena Bar-Ona na inteligencję emocjonalną składa się 5 elementów: inteligencja interpersonalna, inteligencja intrapersonalna, radzenie sobie ze stresem, zdolność adaptacji oraz ogólny nastrój.

Do inteligencji emocjonalnej zalicza się trzy główne grupy kompetencji.

1. Kompetencje psychologiczne ( relacje z samym sobą) - samoświadomość, samoocena , samokontrola
2. Kompetencje społeczne ( relacje z innymi ) - empatia, asertywność, perswazja, przywództwo, współpraca
3. kompetencje prakseologiczne ( kompetencje działania: stosunek do zadań, wyzwań i działań) - motywacja, zdolności adaptacyjne, sumienność, odpowiedzialność, konsekwencja

Emocjami generalnie zarządza mózg ssaka ( układ limbiczny, ciało migdałowate). Badania naukowe dowiodły, że istnieje 6 obszarów wrażliwych w zakresie emocji i potrzeb. Co do zasady emocje są nośnikami informacji, że dzieje się coś istotnego. Mózg ssaka reaguje wówczas szybko i bardzo gwałtownie. W dodatku zna właściwie tylko 3 typy reakcji atak, ucieczka, zastygnięcie w bezruchu. 

 

W przypadku, kiedy emocje należą do grupy tych nielubianych ( lęk, gniew, agresja etc.)błyskawicznie pojawia się komunikat o zagrożeniu, który w rozrachunku doprowadza do końcowego wniosku – „UWAGA! Niebezpieczeństwo dla życia ”. Jakakolwiek jest wyjściowa sytuacja , emocja i tak wszystko zostaje sprowadzone do zagrożenia zdrowia lub życia. Pierwotnego lęku umożliwiającego ocalenie życia i zachowanie dobrostanu, zdrowia. Podstawą do tego procesu  jest naruszenie jednego  z obszarów potrzeb:

• Statusu ( nie jestem wystarczająco ważny, będę pomijany, będę dostawał mniej jedzenia, umrę z głodu).
• Autonomii ( inni mówią mi co mam robić, nie mam wystarczających kompetencji , jestem nie przydatny dla stada, nie będę dostawał jedzenia albo zostanę wygnany, umrę z głodu lub padnę ofiarą silniejszego)
• Przynależności ( nie chcą mnie w stadzie, umrę z głodu albo zostanę zjedzony przez silniejszych)
• Sprawiedliwości ( nie dostałem tyle na ile zasłużyłem – umrę z głodu)
• Oczekiwań (oczekiwałem więcej - dostałem mniej. Umrę z głodu.)
• Pewności (potrzebuję mieć  pewność, że przetrwam. Każda niepewność grozi śmiercią )

 

Rozwijanie inteligencji emocjonalnej pozwala na zwiększenie roli uważnego i świadomego myślenia, analizowania emocji oraz umiejętności dopasowywania i wyboru sposobu reakcji. Istnieje wiele metod pozwalających „zmierzyć” poziom inteligencji emocjonalnej, a w przypadku niskich wartości EQ/EI (emotional quotient, EQ; emotional intelligence, EI) sięgnąć do bogatych zasobów technik poprawiających i ćwiczących ten rodzaj inteligencji.

Kontrolowanie emocji i umiejętności zarządzania nimi są wysoko cenionymi zarówno w życiu codziennym , rozwoju osobistym jak i z punktu widzenia stosunków społecznych czy rozwijania kompetencji biznesowych/ zawodowych ( lider, przywódca, menager)..

Twoje IQ może otworzyć Ci wiele drzwi, ale to Twoje EQ pozwoli Ci wejść do środka i zbudować tam trwałe królestwo.

Inteligencja emocjonalna to nie jest jedynie modne hasło z poradników biznesowych, ale Twoja najważniejsza polisa na spokojne i świadome życie. Zrozumienie, że za każdym wybuchem gniewu czy paraliżującym lękiem stoi pierwotny krzyk Twojego mózgu o bezpieczeństwo i akceptację, zmienia zasady gry. Przestajesz być niewolnikiem impulsów „atakuj lub uciekaj”, a stajesz się uważnym liderem własnego wnętrza, który potrafi zapanować nad sztormem, zanim ten zatopi Twój okręt. Rozwijanie EQ to proces odzyskiwania steru – to umiejętność rozpoznania, że lęk przed opinią innych to tylko echo dawnego strachu przed wygnaniem ze stada. Inwestując w relację z samym sobą i ucząc się czytać emocje innych, zyskujesz moc, której nie zastąpi żadna wiedza książkowa: autentyczny wpływ i wewnętrzną wolność. Pamiętaj, że emocje to Twoje paliwo, a nie przeszkoda – naucz się nimi zarządzać, a Twoje życie nabierze zupełnie nowej, głębszej jakości. Nie bądź tylko inteligentny – bądź mądry emocjonalnie, bo to właśnie ta kompetencja sprawia, że stajemy się nie tylko lepszymi, ale przede wszystkim szczęśliwszymi ludźmi.